ΤΣΑΝΤΟΡ ΚΑΙ ΣΤΡΙΝΓΚ

Προχτές πήγα με μια φίλη μου στις "νύχτες πρεμιέρας" και είδα την ιρανική ταινία "About Elly". Ενώ η πλοκή εξελισσόταν, παρακολουθούσα τους πρωταγωνιστές και δεν μπόρεσα να μην παρατηρήσω πόσο πολύ μοιάζουν οι ιρανοί με εμάς τους έλληνες.

Μιλούσαν αδιάκοπα, διέκοπταν ο ένας τον άλλον, γελούσαν δυνατά, έκαναν φασαρία, έκαναν χαβαλέ, δούλευαν ο ένας τον άλλον, τσακώνονταν και φίλιωναν δέκα φορές στο λεπτό, τραγουδούσαν με την παραμικρή αφορμή, κουτσομπόλευαν αδιάντροπα, προξένευαν μεταξύ τους ανθρώπους που διόλου δεν ήθελαν να προξενευτούν, κυκλοφορούσαν όλοι με ένα κινητό κολλημένο στο χέρι. Χόρευαν τα ίδια τσιφτετέλια με εμάς, έπαιζαν παντομίμα με ταινίες και μπητς βόλεϋ, κυνηγούσαν τα παιδιά στην παραλία φωνάζοντας "κακομοίρη μου, έτσι και πνιγείς θα σε σκοτώσω!".

Καθώς έβλεπα τις γυναίκες να φορούν με απόλυτη φυσικότητα την μαντήλα τους πάνω από τα μοντέρνα τζην παντελόνια και πουκάμισα, οδηγωντας τζιπ και στέλνοντας μηνύματα με τα κινητά τους, θυμήθηκα όλη τη φασαρία που κάνουμε εμείς οι προοδευτικοί και πολιτισμένοι δυτικοί για τις αναχρονιστικές και οπισθοδρομικές συνήθειες των μουσουλμάνων. Θυμήθηκα το σούσουρο που έγινε στην Γαλλία για εκείνη την μαθήτρια στην οποία απαγορεύτηκε να φορά την μαντήλα στο μάθημα, και όλη την παρεπόμενη συζήτηση: θα πρέπει άραγε να σεβαστούμε τα πατροπαράδοτα θρησκευτικά έθιμα ενός λαού, ή θα πρέπει να σεβαστούμε πρώτα τα ανθρώπινα δικαιώματα, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και η ισότητα ανδρών και γυναικών; Είναι όντως η μαντήλα ένα αποτρόπαιο σύμβολο καταπίεσης και υποταγής της γυναίκας στον άνδρα, και άρα εξοβελισταία από τις πολιτισμένες χώρες;

Προφανώς και είναι σύμβολο καταπίεσης η μαντήλα. Συμφωνώ ότι οφείλουμε να την καταργήσουμε. Συμφωνώ και υπερθεματίζω: μια που καταργούμε τα σύμβολα καταπίεσης, και μάλιστα τα σύμβολα σεξουαλικής καταπίεσης, οφείλουμε να είμαστε συνεπείς και να τα καταργήσουμε όλα, όχι μόνο την μαντήλα.

Στρέψε το κεφάλι σου προς τα κάτω για μια στιγμή, φίλε αναγνώστη. Τι βλέπεις; Ένα μπλουζάκι, ίσως; Ένα πουκάμισο; Κάτω από αυτό, αν είσαι γυναίκα, ίσως βρίσκεται και ένας στηθόδεσμος. Πιο χαμηλά, το σώμα σου καλύπτει ένα παντελόνι ή μια φούστα, ενώ μέσα από αυτό τα απόκρυφά σου προστατεύονται διπλά, χάρη στο εσώρουχο.

Τι είναι όλα αυτά αν όχι σύμβολα καταπίεσης της σεξουαλικότητας;

Τι νόημα έχουν τα ρούχα αν όχι να μας περιορίζουν και να μας ελέγχουν;

Τι θέση έχουν αυτά τα καλύμματα σε μια απελευθερωμένη κοινωνία;

Το να βγεις σε κοινή θέα χωρίς ρούχα δεν είναι απλώς κατακριτέο: είναι παράνομο. Μια γνωστή μου καταδικάστηκε σε πρόστιμο επειδή έκανε μπάνιο γυμνή σε μια παραλία σχετικά έρημη (συγκεκριμένα, ήταν τελείως μόνη της, μέχρι που ήρθε μια άλλη κυρία, από όλη την έρημη παραλία επέλεξε να καθήσει κοντά στην γνωστή μου, να νιώσει προσβεβλημένη από την γύμνια της και να αρχίσει να της κάνει κήρυγμα επειδή δεν φορούσε μαγιό, με αποτέλεσμα να λογοφέρουνε και να καταλήξουνε σε μηνύσεις). Αν φορούσε έστω κι ένα στρινγκ, θα ήταν νομότυπη και θα μπορούσε να κυκλοφορεί ελεύθερα.

Το ανθρώπινο δικαίωμά της σεξουαλικής ελευθερίας καταπατάται καθημερινά από όλους μας χωρίς δεύτερη σκέψη. Το θεωρούμε φυσικό. Κατά πάσα πιθανότητα η σκέψη να βγάλουμε όλα μας τα ρούχα ή να τα βγάλουν οι άλλοι γύρω μας μάς είναι ενοχλητική, ίσως ακόμη και τρομακτική. Η ιδέα να έχουμε σεξουαλική επαφή σε κοινή θέα μας προκαλεί ντροπή, θυμηδία, ίσως και φόβο. Η σκέψη να ουρήσουμε ή να αφοδεύσουμε δημόσια - όχι στη μέση του δρόμου, βέβαια, αλλά σε έναν χώρο κατάλληλο μεν αλλά εκτεθειμένο στα βλέμματα άλλων - μας απωθεί. Νομίζουμε ότι κάτι τέτοιο είναι αηδιαστικό και απρεπές, ενώ στην πραγματικότητα είναι απλώς μια ιδέα μέσα στο μυαλό μας, όπως μας δείχνει αριστοτεχνικά ο Λουίς Μπουνιουέλ.

Και όμως, γιατί δεν θα μπορούσε ένα ζευγάρι που νιώθει έλξη σε μια συγκέντρωση να αποσυρθεί σε μια γωνιά και να κάνει έρωτα, χωρίς αυτό να προκαλεί το κοινό αίσθημα; Μήπως γιατί θα ήθελαν όλοι να κάνουν το ίδιο; Δεν νομίζω. Αν η πρακτική αυτή ήταν αρκετά συνηθισμένη, θα περνούσε σχεδόν απαρατήρητη. Ίσως ορισμένοι να παρασύρονταν και να τους μιμούνταν, άλλοι πάλι όχι - όπως περίπου όταν κάποιοι σηκώνονται να χορέψουν σε ένα πάρτυ. Αλλά και όλοι να το έκαναν, τι θα πείραζε;

Ενδεχομένως η χρήση ρούχων στους δημοσιους χώρους να είναι πρακτική (ιδίως τον χειμώνα!). Για ποιον λόγο όμως θα πρέπει να είναι και υποχρεωτική; Και όχι απλώς υποχρεωτική με την έννοια του κοινωνικού εθίμου, αλλά και νομικά επιβεβλημένη;

Πολύ φοβάμαι, αγαπητοί μου, ότι όλοι μας φοράμε κάποιο σύμβολο καταπίεσης. Είτε λέγεται τσαντόρ, είτε μαντήλα, είτε στρινγκ.

Σημείωση:
Προφανώς υπάρχει μια σημαντική ειδοποιός διαφορά μεταξύ μαντήλας και (εσω)ρούχων: η μαντήλα (όπως και το τσαντόρ και η μπούρκα) φοριέται μόνο από γυναίκες και συμβολίζει τον έλεγχο της γυναικείας σεξουαλικότητας από τους άντρες. Έχουμε επομένως θέμα σεξισμού, και για τούτο επείγει να λυθεί πριν λυθεί το θέμα των ρούχων (έχουμε καιρό γι' αυτό αργότερα!)

"ΟΙΚΟΘΕΝ"

Ρέκβιεμ για τα όμορφα πράγματα που χάνονται

Επιστρέφοντας από τις καλοκαιρινές μας διακοπές στην Μεσσηνία και αναζητώντας τόπον αναψύξεως πάνω στον αυτοκινητόδρομο, ακολουθήσαμε την κατεύθυνση που μας υπέδειξε μια πινακίδα με την ένδειξη "παραδοσιακά προϊόντα". Δεν περιμέναμε τίποτε περισσότερο από τα συνηθισμένα σκονισμένα καφεστιατόρια - σουπερμάρκετ που καλύπτουν διεκπεραιωτικά τις βασικές ανάγκες των ταξιδιωτών.

Ήδη από το εξωτερικό του το κατάστημα προμηνυόταν διαφορετικό από τα συνηθισμένα. Η ξύλινη επιγραφή "Οίκοθεν - παντοπωλείον", γραμμένη στο χέρι, ανάμεσα σε πυκνούς θάμνους, κάτω από τα κεραμίδια και πάνω από την πέτρινη σκάλα, δίνει το στίγμα του χώρου. Ενός χώρου πραγματικά ξεχωριστού, κλάσεις ανώτερου όχι μόνο από όλα τα παρόδια καταστήματα εξυπηρέτησης ταξιδιωτών, αλλά και από πολλά άλλα μαγαζιά.


Παντού επικρατεί καλό γούστο, καλαισθησία και μεράκι. Οι επισκέπτες απολαμβάνουν μερακλίδικο καφεδάκι, πεντανόστιμες πίτες και γλυκά του κουταλιού στα ζωγραφισμένα τραπεζάκια καφενείου, ψωνίζουν τοπικά προϊόντα άριστης ποιότητας, τόσο συμβατικά όσο και βιοκαλλιεργημένα, ξεφυλλίζουν τα πολυάριθμα βιβλία στις δύο βιβλιοθήκες που βρίσκονται στη βεράντα και στο εστιατόριο.

Πολλές κατοικημένες χελιδονοφωλιές στολίζουν τα δοκάρια της βεράντας. Παραδοσιακά έπιπλα και αντικείμενα κοσμούν το εστιατόριο που θυμίζει λαογραφικό μουσείο.

Μια τζαμαρία με φυτά εσωτερικού χώρου παρεμβάλλεται ανάμεσα στο εστιατόριο και την τουαλέτα, μια τουαλέτα που αξίζει εύφημο μνεία, τόσο για την άψογη καθαριότητα και άνεση που παρέχει, όσο και για την καλαισθησία της.


Απολαύσαμε την σύντομη παραμονή μας εκεί, ψωνίσαμε εξαιρετικά χωριάτικα λουκάνικα και πίτες, συγχαρήκαμε την κυρία στο ταμείο για τον όμορφο και φιλόξενο χώρο, για να πληροφορηθούμε προς μεγάλη μας έκπληξη και λύπη ότι το κτίριο πρόκειται να κατεδαφιστεί τέλη Σεπτεμβρίου, εξ αιτίας της διαπλάτυνσης του αυτοκινητόδρομου. Στον νέο δρόμο θα υπάρχουν αντίστοιχα παρόδια καταστήματα, αλλά η άδεια κατασκευής και εκμετάλλευσής τους έχει δοθεί σε μεγάλη εργολαβική εταιρεία. Μπορείτε να φανταστείτε τι μορφή θα έχει το νέο κατάστημα: ένα απρόσωπο μοντέρνο φαστφουντάδικο, από αυτά που βρίσκει κανείς παντού στον κόσμο και που ξεχνάει αμέσως μόλις τα εγκαταλείψει.

Η κυρία που μας εξυπηρετούσε παραπονέθηκε:
- Δεν θα μπορούσαν να το δώσουν τουλάχιστον στην νομαρχία, κι εκείνη να το διαθέσει σε ντόπιους; Να ενισχυθεί η τοπική οικονομια, να προωθήσουμε τα προϊόντα μας;




Εγώ μηχανικός δεν είμαι. Αναρωτιέμαι όμως, ήταν πραγματικά αναγκαία αυτή η κατεδάφιση; Ο δρόμος μοιάζει να έχει αρκετό περιθώριο να φαρδύνει κατά τρεις ή τέσσερις λωρίδες, χωρίς να χρειαστεί να φύγει το κτίριο. Θα μίκραινε ο χώρος στάθμευσης, αυτό όμως θα μπορούσε πιστεύω να λυθεί. Από την άλλη πλευρά του δρόμου το έδαφος είναι σχετικά επίπεδο και θα μπορούσε να επεκταθεί και προς τα εκεί ο δρόμος, χωρίς να ενοχλήσει το μαγαζί. Ούτε υπάρχει εκεί κάποια απότομη στροφή που να πρέπει οπωσδήποτε να καταργηθεί για λόγους ασφαλείας.

Υποθέτω ότι κάποιοι σχεδίασαν τον δρόμο στα χαρτιά, βασισμένοι σε χάρτες, χωρίς να επισκεφθούν την περιοχή. Αλλά κι αν έκαναν μια σύντομη επίσκεψη, αμφιβάλλω ότι θα μπόρεσαν να σχηματίσουν σαφή εικόνα για τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής από όπου περνάει ο δρόμος - η διαπλάτυνση θα λάβει χώρα σε μια έκταση αρκετών χιλιομέτρων. Εννοείται πως γνώριζαν την ύπαρξη του καταστήματος - σίγουρα θα είχαν πληροφορίες τόσο γι' αυτό όσο και για όλα τα άλλα κτίρια που βρίσκονται κοντά στον δρόμο. Οι πληροφορίες όμως θα ήταν τεχνικές και άψυχες - τόσα τετραγωνικά μέτρα, τόση παλαιότητα, τόσα ευρώ αποζημίωση.

Πώς όμως αποζημιώνεται η προσωπική εργασία και το μεράκι; Πώς αποζημιώνεται η απόλαυση της φιλοξενίας σε έναν ζεστό και φιλικό χώρο; Πώς αποζημιώνεται το νοιάξιμο, ο πολιτισμός, η ομορφιά;


Οι ιδιοκτήτες του "Οίκοθεν" σκοπεύουν να προσπαθήσουν να βρουν κάποιον χώρο κοντά στον δρόμο, με εύκολη είσοδο και έξοδο, και να επαναλάβουν το εγχείρημά τους. Τους εύχομαι καλη επιτυχία.


Περισσότερες φωτογραφίες στο picassa web album "Oikothen"

Άμεση δημοκρατία

Ο φίλος μου Ούρφουρσλααγκ ανέβασε ένα τρίλεπτο βιντεάκι με τίτλο Άμεση δημοκρατία που μου φάνηκε πολύ εύστοχο κι ενδιαφέρον - και εν όψει εκλογών, και αορίστως επίκαιρο.

Αναρωτιέμαι αν θα δούλευε πραγματικά ένα τέτοιο σύστημα σήμερα.

ΟΙ ΑΘΕΟΙ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Τον Μάρτιο του 2009 ο Διαγόρας ο Μήλιος δημοσίευσε μια ανάρτηση με τίτλο «Η αθεΐα στο διαδίκτυο» όπου προανήγγειλε την λειτουργία του ιστολογίου «Αθεΐα» και της ομώνυμης αγοράς. Ένα σχόλιο στην ανάρτηση εκείνη με έβαλε σε σκέψεις και με έκανε να προβληματιστώ για το πώς προβάλλεται η αθεΐα μέσα από το διαδίκτυο γενικά και μέσα από το blog και το forum «Αθεΐα» ειδικότερα. Παραθέτω το σχόλιο του blogger Aerosol (οι υπογραμμίσεις δικές μου): Ξεπερνώντας τις γραφικότητες κάποιων σχολίων (επιτέλους, ήδη από τον Αριστοτέλη, η ηθική δεν ταυτίζεται με την θρησκεία, και κάποια από τα ασόβαρα “ερωτήματα” που τέθηκαν τα ξεπερνά ένας νοήμων άνθρωπος σαν παιδικές υστερίες…) πάω σε κάποια σημεία που μου κίνησαν το ενδιαφέρον: “Κανένας σεβασμός στο παπαδαριό και την ορθόδοξη θρησκεία.” “Έχω ήδη προμηθευθεί ένα σακκί πασατέμπους, έχω αράξει στην κουνιστή πολυθρόνα μου και αναμένω την έναρξη του “αθεο-Bellas TV”.” “Μια συζήτηση άθεου-θρήσκου σχετικά με τα πιστεύω τους δεν οδηγεί πουθενά και μερικές φορές κινδυνεύει να καταλήξει και σε καυγά.” Δεν καταλαβαίνω από πού γεννιέται η ψευδαίσθηση πως μπορείς να προωθήσεις την οπτική σου, να υποστηρίξεις τις πεποιθήσεις σου, όταν δεν σέβεσαι αυτόν στον οποίο απευθύνεσαι. Η μεγάλη πλειοψηφία των “αθεϊστικών” θέσεων όπως προβάλονται σε blog και forum εξαντλείται στα εξής: ατέλειωτη τσαντίλα, επιθετικότητα απέναντι στους πιστούς, ταύτιση της θρησκευτικότητας με τους χριστιανούς παπάδες, ελλιπής γνώση των δογμάτων που καυτηριάζονται, ειρωνικά ευφυολογήματα. Στην ουσία μιλάμε για έλλειψη σεβασμού και αγάπης στον άνθρωπο (κάτι για το οποίο συχνά κατηγορείται το “αντίπαλο δέος”, οι πιστοί). Από τη στιγμή που ο αθεϊσμός -ή, έστω, ο σκεπτικισμός- διατείνεται πως ορμάται από επιθυμία να ελευθερώσει τον συνάνθρωπο από τον φόβο και την καταπίεση των δογμάτων είναι αξιοπερίεργο το πόσο συχνά αναλώνεται σε εφηβικές κραυγές του στυλ “κακούργα κοινωνία, τι ηλίθιοι που είναι όλοι”! Σαν πιθανός αναγνώστης, και άνθρωπος που ενδιαφέρεται για το θέμα, δεν θα χάλαγα λεπτό από το χρόνο μου για ένα πόνημα που θα αναλώνεται -ας πούμε- στον Εφραίμ. Νομίζω πως υπάρχει τεράστια ανάγκη για έξυπνη συζήτηση. Συζήτηση που τελικό αποδέκτη δεν αρκεί να έχει τους ήδη συμφωνούντες γιατί τότε θα είναι κάτι σαν συνέλευση πολυκατοικίας που μαζεύεται και γκρινιάζει για το διπλανό γιαπί. Για να “διατηρείται η ποιότητα των δημοσιευμάτων σε υψηλά επίπεδα” είναι καιρός η σκέψη να ωριμάσει και οι παιδικές αρρώστιες (όπως το “άχτι”, ο “δίκαιος θυμός” και το “υπέροχο μένος”) να ξεπεραστούν. Θυμίζουν, εξάλλου, θρησκευτικό φονταμενταλισμό… Η ομοιότητα στον τόνο των δυο πρώτων σχολίων που παράθεσα (από Greek Rider και Θου-βου) δυστυχώς δικαιώνουν το τρίτο (του Katsiosp). Και επιβεβαιώνουν πως οι δυο αντιμαχόμενες πλευρές έχουν, στην πραγματικότητα, το ίδιο πρόβλημα. Προτιμούν να έχουν εχθρούς να μάχονται (γιατί αυτό δίνει ταυτότητα στην ομάδα, ίσως;) παρά να αποκτούν φίλους με την στάση τους. Πιστεύω πως η μόνη περίπτωση να προκύψει κάτι ενδιαφέρον είναι να σπάσει κάποιος τον φαύλο κύκλο και να καταφέρει το… αδύνατο: να εκφραστεί με γνώση και ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΣΕΒΑΣΜΟ για τα πράγματα που τον απασχολούν και για τους ανθρώπους που θα ήθελε να αγγίξει. Όποιος το καταφέρει θα δει την άποψή του να κερδίζει έδαφος -και θα μάθει μερικά πράγματα για τον εαυτό του. Το σχόλιο αυτό μπορεί να σταθεί από μόνο του σαν ανάρτηση. Με βρίσκει σύμφωνη σε όλα όσα λέει. Είναι γεγονός ότι στις διαδικτυακές συζητήσεις συχνά βλέπουμε την επιχειρηματολογία να εκπίπτει σε ειρωνικά ευφυολογήματα και ανεξέλεγκτη επιθετικότητα. Είναι μια θλιβερή πραγματικότητα. Διαβάζοντας ορισμένες συζητήσεις αναρωτιέται κανείς αν οι άνθρωποι που γράφουν ενδιαφέρονται πράγματι για τα θέματα που συζητούν ή γυρεύουν απλώς μιαν αρένα για να μονομαχήσουν. Κάθε σοβαρός αναγνώστης, βλέποντας τόσους σχολιαστές να υπερασπίζονται την αθεΐα με μένος, επιθετικότητα, προκλητικότητα και αδιαλλαξία, είναι επόμενο να χάσει πάσα ιδέα όχι μόνο για τους υπερασπιστές της αθεΐας αλλά και για την ίδια την αθεΐα. Η θρησκεία έχει συχνά κατηγορηθεί ότι είναι επικίνδυνη γιατί οδηγεί στην μισαλλοδοξία και ωθεί τους οπαδούς της στην βία. Μήπως η επιθετική στάση και συμπεριφορά πολλών άθεων είναι εύλογο να μας οδηγήσει στο ίδιο συμπέρασμα; Μπορεί κανείς να φανατιστεί με οτιδήποτε – από πολιτική ιδεολογία μέχρι συνταγές μαγειρικής. Ωστόσο παρατηρούμε εντονότερο φανατισμό σε ορισμένους χώρους (λόγου χάρη ποδόσφαιρο) από όσο σε άλλους. Η έντονη παρουσία φαινομένων φανατισμού στον χώρο της αθεΐας με προβληματίζει έντονα και με απογοητεύει βαθιά. Ίσως όμως εν μέρει το φαινόμενο αυτό να είναι αν όχι δικαιολογημένο τουλάχιστον κατανοητό, τουλάχιστον στον ελλαδικό χώρο. Μέρος της απάντησης ίσως βρίσκεται σε ένα σημείο που θίγει ο Αεροζόλ στο σχόλιό του: ταύτιση της θρησκευτικότητας με τους χριστιανούς παπάδες. Πράγματι είναι μεγάλο λάθος να ταυτίζουμε την θρησκευτικότητα με τους λειτουργούς του συγκεκριμένου δόγματος, και μάλιστα μόνο με τους ανάξιους λειτουργούς. Ωστόσο είναι φυσικό, λογικό και αναμενόμενο να ασχολείται κανείς με αυτό που έχει δίπλα του. Τυχαίνει να ζούμε σε μια χώρα όπου ορθόδοξος χριστιανισμός πριμοδοτείται από το κράτος με φοροαπαλλαγές, χορηγίες, προβολή από τα ΜΜΕ, κατήχηση μέσω κρατικής παιδείας. Η επαφή των περισσότερων Ελλήνων με την θρησκευτικότητα έγινε μέσα από τον ορθόδοξο χριστιανισμό. Οι λειτουργοί του παρουσιάζονται ως άξιοι τεράστιου σεβασμού και υπεράνω πάσης υποψίας. Θυμάμαι όταν ήμουν μικρή που μου λέγανε ότι πρέπει να φιλώ το χέρι του παπά, κι εγώ δεν ήθελα, και αναρωτιόμουνα αν ήταν πολύ αγενές να το αποφύγω. Όταν μεγάλωσα έπαψα να το κάνω, αλλά για πολλά χρόνια ένιωθα αμηχανία κάθε φορά που έβλεπα παπά στο δρόμο. Ντρεπόμουν που δεν του φιλούσα το χέρι. Χρειάστηκε να φτάσω σχεδόν 40 χρονών για να μπορέσω να απαλλαγώ από την αίσθηση ότι οι ιερείς είναι κάτι το «ξεχωριστό» και πρέπει να τους φερόμαστε διαφορετικά από ό,τι στους άλλους ανθρώπους. Υπ’ όψιν ότι δεν μεγάλωσα σε πολύ θρήσκα οικογένεια και ήμουν άθεη από τα 25 μου περίπου. Όταν λοιπόν έχεις γαλουχηθεί έτσι, είναι αναμενόμενο να αντιδράς. Ως ένα σημείο είναι και επιθυμητό. Χρειάζεται να υπάρξει αντίδραση ώστε να πάψει κάποτε η διακριτική μεταχείριση υπέρ ενός θρησκεύματος. Από ένα σημείο και μετά, όμως, αν επιμένουμε στην επιθετική προσέγγιση, χάνουμε τη μπάλα. Γινόμαστε γραφικοί, προκλητικοί, αδιάλλακτοι, μισαλλόδοξοι. Κάθε συζήτηση και διαπραγμάτευση καθίσταται πλέον αδύνατη. Πραγματικά δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω με το συμπέρασμα του Αεροζόλ, να το επαναλάβω και να το τονίσω: χρειάζεται να σπάσουμε τον φάυλο κύκλο της αντιπαράθεσης και να εκφραστούμε για τα θέματα που μας απασχολούν με τεράστιο σεβασμό προς τους συνομιλητές μας, τους αναγνώστες μας, τους ακροατές μας, με τεράστιο σεβασμό προς τον ίδιο τον εαυτό μας. [Η παρουσα ανάρτηση έχει δημοσιευτεί επίσης στο forum Αθεϊα ]

Η ΘΕΑ ΑΠΟ ΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ ΜΟΥ

Το σπίτι μου είναι στον πέμπτο όροφο, πάνω σε ύψωμα, διαμπερές. Από το μπαλκόνι της κουζίνας μου βλέπω την Πάρνηθα, από το μπαλκόνι του σαλονιού την Πεντέλη.

Απολαύστε μαζί μου το θέαμα.

Νύχτα στην Πάρνηθα, Αύγουστος 2007


Ανατολή πίσω από την Πεντέλη, Αύγουστος 2009




.
.
ΩΣ ΠΟΤΕ :::
.
.

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ;

Διάβασα πρόσφατα ένας άρθρο για τους Μεννονίτες, την κυριότερη ομάδα Αναβαπτιστών, και συγκεκριμένα για την κοινότητα Πινόντι της Βολιβίας. Πρόκειται για μία από τις πλέον συντηρητικές κοινότητες Μεννονιτών. Διατηρούν αναλλοίωτη τη γλώσσα τους και τα έθιμά τους. Αποποιούνται τη χρήση τεχνολογίας. Ζουν σε μια απομονωμένη περιοχή, σε απόσταση πολλών ωρών με το αμάξι (το μόνο τους μεταφορικό μέσο) από την πλησιέστερη πόλη, την οποία επισκέπτονται σποραδικά, μόνο για να πουλήσουν τα προϊόντα τους και να αγοράσουν ορισμένα αναγκαία είδη. Αποφεύγουν την επαφή με τον υπόλοιπο κόσμο, τον θεωρούν πηγή πειρασμών και κινδύνων. Ντύνονται πανομοιότυπα σε όλες τις ηλικίες: άντρες και αγόρια με μακρυμάνικο πουκάμισο, εργατική φόρμα και κασκέτο, γυναίκες και κορίτσια με μακρυμάνικα φορέματα ως κάτω από το γόνατο και πλατύγυρα καπέλα με φαρδιά κορδέλα. Μόνο το χρώμα διαφοροποιείται, αλλά κι αυτό ελάχιστα: συνήθως είναι σκούρο ή με κάποιο διακριτικό σχεδιάκι, κάποιο μουντό καρώ ή κάποιο ψιλό λουλουδάκι. Εννοείται ότι δεν χρησιμοποιούν αντισύλληψη: η οικογένεια της φωτογραφίας δεν θεωρείται από τις πλέον πολυμελείς.


Η φωτογραφία είναι από το άρθρο της εφημερίδας El País για τους Μεννονίτες, όπου θα βρείτε πολλές ακόμη εικόνες από τη ζωή της κοινότητας.

Τα τρακτέρ δεν έχουν ελαστικά αλλά σιδερένιες ρόδες, ώστε να μην μπορούν οι νέοι να πηγαίνουν στην πόλη για διασκέδαση. Απαγορεύεται η κατανάλωση οινοπνεύματος αλλά και η μουσική. Η τεχνολογία θεωρείται επικίνδυνη και περιορίζονται σε αυτά που οι πρεσβύτεροι κρίνουν απαραίτητα. Τα αγόρια στο σχολείο κάθονται σε μία πλευρά της αίθουσας και τα κορίτσια σε άλλη. Η μόρφωση συνίσταται σε βασικές γνώσεις αριθμητικής και στη μελέτη της Καινής Διαθήκης. Για την αγροτική ζωή θεωρούνται υπεραρκετά αυτά.

Θα μπορούσα να σχολιάσω τις διακρίσεις ανάμεσα στα δύο φύλα, να αναρωτηθώ αν είναι δίκαιο για τους νέους της κοινότητας να περιορίζονται κατ' αυτόν τον τρόπο, αν δεν είναι σκληρό να απειλείται με εξοστρακισμό από την κοινότητα καθένας που δεν δέχεται να ζήσει σύμφωνα με το αυστηρό της δόγμα, αν οι τόσοι περιορισμοί εν τέλει επιτυγχάνουν το ζητούμενο. Υπάρχουν επιχειρήματα υπέρ της μίας και υπέρ της άλλης θέσης. Υπάρχουν άνθρωποι που επιζητούν να πάνε στις κοινότητες αυτές ακριβώς για την αυστηρότητά τους, ενώ άλλοι επιθυμούν να φύγουν αλλά διστάζουν γιατί τους τρομάζει η δυσκολία ανεύρεσης εργασίας και προσαρμογής στον έξω κόσμο και τους πληγώνει η απώλεια των οικείων προσώπων τους. Επίσης, η προσπάθεια διατήρησης αυστηρών ηθών δεν αποδίδει πάντα. Πρόσφατα σημειώθηκαν κρούσματα δεκάδων βιασμών: οι γυναίκες ναρκώνονταν με σπρέι και βιάζονταν ενώ κοιμούνταν, και την επόμενη μέρα βλέποντας ότι τους έλειπε το εσώρουχο, νόμιζαν ότι ασέλγησε πάνω τους ο σατανάς. Αυτό το γεγονός είναι βέβαια θλιβερό (όχι μόνο ο καθαυτό βιασμός, αλλά και το γεγονός ότι κάποιοι άνθρωποι καταπιέστηκαν τόσο ώστε έφτασαν στο σημείο αυτό για να ικανοποιήσουν τις σεξουαλικές ανάγκες τους, και η τραγικά γελοία αφέλεια των γυναικών που θεωρούν ότι ο σατανάς είναι υλικό πλάσμα με σεξουαλικές επιδόσεις), από την άλλη όμως η εγκληματικότητα στον "έξω κόσμο" είναι πολύ πιο διαδεδομένη και πολύ πιο κτηνώδης: άλλωστε "εκεί έξω" υπάρχουν και πολύ περισσότεροι πειρασμοί, λόγω της αφθονίας των αγαθών και τις τεράστιας ανισότητας στην κατανομή πλούτου. Όλα αυτά αποτελούν τροφή για ατελείωτες συζητήσεις.

Εν προκειμένω όμως θέλω να εστιάσω σε κάτι άλλο: στον τρόπο που βιώνουν οι άνθρωποι αυτοί τη θρησκεία.

Είμαι άθεη και βρίσκω τη θρησκεία περιττή, περιοριστική και δυνάμει επικίνδυνη. Ωστόσο κάνω διάκριση ανάμεσα στις διάφορες θεολογίες, στις διάφορες θρησκείες, στις διάφορες θρησκευτικές κοινότητες, στους διάφορους πιστούς. Μπορεί να απορρίπτω τη θρησκεία, αλλά σέβομαι τη γνήσια πνευματική αναζήτηση και σέβομαι τους ανθρώπους που είναι συνεπείς στις αρχές και τις πεποιθήσεις τους.

Οι Μεννονίτες βασίζουν τον τρόπο ζωής τους στην Καινή Διαθήκη και ιδιαίτερα στην επί του όρους ομιλία. Όπως όλοι οι Αναβαπτιστές, αρνούνται τον νηπιοβαπτισμό: βαπτίζουν μόνον ενήλικες. Δεν κάνουν προσηλυτισμό. Πιστεύουν ότι κάθε άνθρωπος πρέπει να είναι ελεύθερος να επιλέξει το θρήσκευμά του. Υποστηρίζουν τον διαχωρισμό κράτους-εκκλησίας. Οι ιερείς τους δεν αμείβονται με χρήματα ούτε με άλλα υλικά αγαθά. Το υψηλότερο αξίωμα στην ιεραρχία είναι εκείνο του επισκόπου. Κάθε κοινότητα έχει έναν επίσκοπο. Για να γίνει κανείς επίσκοπος πρέπει να είναι άντρας, βαπτισμένος, παντρεμένος, με παιδιά, και να έχει διακριθεί ως πατέρας και οικογενειάρχης. Οι επίσκοποι ντύνονται όπως όλοι και εργάζονται εξίσου σκληρά.

Βλέπω αυτούς τους απλούς και συνεπείς ανθρώπους, βλέπω και την τοπική μας εκδοχή του χριστιανισμού, τη γνωστή μας ορθοδοξία. Οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι βαπτίζουν τα νήπια, εντάσσοντάς τα στους κόλπους της πριν να είναι σε θέση να αντιληφθούν τι σημαίνει αυτό και να αποφασίσουν μόνα τους. Διατείνονται ότι οφείλουμε όλοι να ενταχθούμε στο θρήσκευμά τους και ενοχλούνται τρομερά όταν αυτό δεν συμβαίνει. Παρεμβαίνουν στην κρατική πολιτική και χρησιμοποιούν τους κρατικούς μηχανισμούς προς όφελός τους. Οι ιερείς αμείβονται για να ασκήσουν το λειτούργημά τους. Η εκκλησία διαθέτει τεράστιο πλούτο, διαχειρίζεται περιουσίες, κερδοσκοπεί με κάθε τρόπο. Υπάρχει ιεραρχία τύπου πυραμίδας, με τον πατριάρχη στην κορυφή, και τα αξιώματα τονίζονται με χρυσοποίκιλτα άμφια. Οι εκκλησίες είναι φορτωμένες με φανταχτερά στολίδια και πολύτιμα κτερίσματα.

Βλέπω τους μεν, βλέπω και τους δε, και αναρωτιέμαι:

Ποιοι άραγε είναι αληθινοί χριστιανοί;

Αν βέβαια υποθέσουμε ότι χριστιανός είναι κάποιος που ζει σύμφωνα με το πνεύμα των διδαχών του Ιησού. Φαίνεται όμως ότι δεν είναι αυτό: χριστιανός είναι απλώς όποιος το δηλώσει. Και στην Ελλάδα, ως γνωστόν, είσαι ό,τι δηλώσεις...

EDIT 23-9-09: Βλέπω ότι με το άρθρο μου δημιούργησα την εντύπωση πως θέλω να εκθειάσω τους Μεννονίτες και τον τρόπο ζωής τους, ενώ δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Θέλησα απλώς να καταδείξω την ασυνέπεια και την υποκρισία πολλώ χριστιανών ορθόδοξων, τόσο κληρικών όσο και υποτιθέμενων πιστών, μέσα από την αντίθεσή τους με την συνέπεια των Μενοννιτών. Αυτό δεν σημαίνει ότι επικροτώ τα πιστεύω των Μεννονιτών, κάθε άλλο. Αλλά με τον τρόπο που εκφράστηκα έδωσα λαβή για παρεξηγήσεις.

Διευκρινίζω λοιπόν τώρα ότι δεν ήταν πρόθεσή μου να πλέξω το εγκώμιο των Μεννονιτών. Ο απομονωμένος τρόπος ζωής τους μου φαίνεται τρομερά καταπιεστικός και απάνθρωπα περιοριστικός. Τα μέλη της κοινότητας στην ουσία δεν έχουν εναλλακτικές δυνατότητες στη ζωή τους, ούτε ενημερώνονται για την ύπαρξη τέτοιων δυνατοτήτων. Το μόνο που βρίσκω σωστό είναι η συνέπειά τους ως προς τα πιστεύω τους.

ΞΕΜΠΛΟΓΚΑΡΕΤΕ ΚΙ ΕΣΕΙΣ!

Προχτές το απόγευμα χτύπησε το τηλέφωνο. Ήταν ο Trip και με ενημέρωσε ότι την Πέμπτη 16 Ιουλίου η ομάδα Ξεμπλογκάρισμα θα επισκεπτόταν τις φυλακές της Θήβας για να παραδώσει τα πράγματα που είχαν συγκεντρωθεί για τις γυναίκες και τα παιδιά που ζουν εκεί. Επικοινώνησα με τον Πανόπτη για να κανονίσουμε να τους παραδώσω τις κούτες που είχα ετοιμάσει. Πάνω στην κουβέντα χωρίς να το πολυσκεφτώ προσφέρθηκα να λάβω μέρος στην αποστολή. Το αμάξι μου είναι αρκετά μεγάλο κι όταν πέφτουν τα πίσω καθίσματα έχει άφθονο χώρο για φόρτωμα.

Σήμερα το πρωί λοιπόν βρέθηκα να οδηγώ ένα αυτοκίνητο γεμάτο ως απάνω με ρούχα, παιχνίδια, βιβλία, πάνες, σαμπουάν, κουβέρτες, παπλώματα, και πάνω στις μπάρες μια πτυσσόμενη κούνια κι ένα πλαστικό σπιτάκι (σαν εκείνο στη διαφήμιση με τη Χιονάτη και τους επτά νάνους, αν θυμάστε).

Είχα προετοιμαστεί για να αντικρίσω τα χειρότερα, και με μεγάλη μου χαρά ομολογώ ότι διαψεύστηκα. Πέρα από τους πανύψηλους τοίχους με τα συρματοπλέγματα και τα πανταχού παρόντα αγκαθωτά σύρματα που σου σφίγγουν την ψυχή, τα κτίρια αυτά καθαυτά ήταν άνετα, ευρύχωρα, καθαρά και αρκετά εμφανίσιμα. Έχω δει δημόσια νοσοκομεία σε πολύ χειρότερη κατάσταση (ακόμη και κάτι ξενοδοχεία, εδώ που τα λέμε). Δεν ξέρω πώς είναι η ζωή εκεί μέσα, δεν είδα τα κελιά ούτε συνομίλησα με τις κρατούμενες. Ίσως η εικόνα να είναι διαφορετική πιο μέσα. Πάντως ήταν ασύγκριτα καλύτερα από τις φυλακές τις Αμυγδαλέζας που είχε τύχει να επισκεφτώ κάποια άλλη φορά.

Μιλήσαμε με μία φύλακα, την υπεύθυνη για την παραλαβή των προσφορών μας. Μας ενημέρωσε για τις ανάγκες που υπάρχουν, συζήτησε μαζί μας αρκετή ώρα, ακόμη και για θέματα άσχετα με αυτά της αποστολής, απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις. Ο τρόπος που μιλούσε για τις κρατούμενες ήταν αυστηρός, πραγματιστικός, ώρες-ώρες συγκαταβατικός, συχνά απαξιωτικός. Ωστόσο μου έδωσε την εντύπωση ότι προσπαθούσε να φέρει σε πέρας όσο καλύτερα μπορούσε μια δουλειά δύσκολη, όχι ευχάριστη, αλλά αναγκαία. Έμοιαζε περήφανη για το γεγονός ότι η φυλακή αυτή θεωρείται ιδιαίτερα "σκληρή", με την έννοια ότι δεν είναι εύκολο να περάσεις μέσα ναρκωτικά, όπως μας είπε.

Συχνά έχω αναρωτηθεί πώς μπορεί ένας άνθρωπος να ασκεί ένα τέτοιο επάγγελμα. Τι είδους ψυχοσύνθεση θα πρέπει να έχει. Πώς θα τον επηρεάζει η δουλειά του στην καθημερινότητά του. Και τελικά, τι σημασία έχει αν είσαι φύλακας ή κρατούμενος, αφού και ο ένας και ο άλλος ζουν μέσα στη φυλακή.

Πέρα από τις φιλοσοφικές αυτές ανησυχίες, από την επίσκεψη μου έμεινε η τεράστια χαρά της προσφοράς, η χαρά που δίνει η γνώση ότι τα τα όσα μπορώ να δώσω πιάνουν τόπο, ότι όλα όσα εκείνα τα αντικείμενα που συσσωρεύουμε και μας είναι βάρος και όχληση γιατί μας πιάνουν τον τόπο σε ντουλάπες κι αποθήκες μπορούν να αξιοποιηθούν από ανθρώπους που τα έχουν πραγματικά ανάγκη.

Ας είναι καλά τα παιδιά που οργανώνουν αυτές τις αποστολές.

Η επόμενη συνάντηση για Ξεμπλογκάρισμα θα γίνει τον Σεπτέμβριο, οπότε και θα οργανωθεί και η επόμενη αποστολή. Όποιος θέλει να συμμετέχει ή έχει πράγματα να προσφέρει, θα βρει σχετικές πληροφορίες στην ιστοσελίδα της οργάνωσης.