Δευτέρα, 14 Απριλίου 2008

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΒΙΚΙΝΓΚ



Ισλανδία, η γη της επαγγελίας

Διάβασα στην εφημερίδα El País ένα άρθρο για την Ισλανδία. Υποθέτω ότι ο αρθρογράφος έχει εξωρραΐσει κάπως την πραγματικότητα, παρ’ όλα αυτά όμως, τα όσα διάβασα με άφησαν κατάπληκτη, με μια γεύση λαχτάρας και νοσταλγίας στον ουρανίσκο. Ακόμη και αν δεν είναι αληθινά, δίνουν τροφή για σκέψη και προβληματισμό.

Όπως μας ενημερώνει το άρθρο, η Ισλανδία είναι η χώρα με τις περισσότερες γεννήσεις, τα περισσότερα διαζύγια, και τις περισσότερες εργαζόμενες γυναίκες από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Είναι επίσης η χώρα με τους πιο ευτυχισμένους κατοίκους, σύμφωνα με μια έρευνα του The Guardian (το κατά πόσον η ευτυχία μπορεί να μετρηθεί είναι βεβαίως αμφισβητήσιμο) .

Πολλά και διάφορα θέματα παρουσιάζονται στο άρθρο, όλα ενδιαφέροντα και όλα ελκυστικά. Από το σύστημα φορολογίας (πολύ χαμηλοί φόροι), από την παιδεία (δημόσια παιδεία τέτοιου επιπέδου που κανείς δεν αναζητά την ιδιωτική), από τις ανώτερες σπουδές (σχεδόν όλοι οι Ισλανδοί πηγαίνουν στο εξωτερικό σε κάποια φάση των σπουδών τους, ενώ παράλληλα το εκεί πανεπιστήμιο έχει πολύ υψηλό επίπεδο και προσελκύει σπουδαστές από άλλες χώρες), ως το κεφάλαιο που με άγγιξε περισσότερο: την οικογένεια.

Οι Ισλανδές γυναίκες μοιάζουν να αποτελούν πρότυπο χειραφέτησης. Κάνουν παιδιά πολύ νέες, παράλληλα με τις σπουδές και την καριέρα τους. Το κράτος υποστηρίζει την τεκνοποίηση με κατάλληλα επιδόματα και με γονεϊκές άδειες που δικαιούται τόσο η μητέρα όσο και ο πατέρας. Αυτό όμως που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση ήταν η νοοτροπία που διέπει τις διαπροσωπικές σχέσεις.

Οι Ισλανδοί δίνουν προτεραιότητα στο παιδί και όχι στη σχέση του ζευγαριού. Από τη στιγμή που δυο άνθρωποι κάνουν ένα παιδί μαζί, είτε είναι παντρεμένοι μεταξύ τους είτε όχι, είτε χωρίσουν στη συνέχεια είτε όχι, αισθάνονται ότι έχουν μια οικογένεια, με επίκεντρο το παιδί. Αν η σχέση τους δεν προχωρήσει για κάποιο λόγο, τη διαλύουν χωρίς αυτό να θεωρείται τραγωδία. Η κηδεμονία των παιδιών κατά κανόνα ανατίθεται από κοινού και στους δύο γονιούς. Είναι αρκετά συνηθισμένο οι γυναίκες να έχουν παιδιά από διαφορετικούς πατεράδες, χωρίς αυτό να σοκάρει κανέναν ούτε να θεωρείται ανώμαλο. Οι Ισλανδοί δεν μένουν σε σχέσεις που δεν τους ικανοποιούν για συμβατικούς λόγους. Η έννοια του «μένουμε μαζί για τα παιδιά» δεν υπάρχει.

Ο αρθρογράφος αναφέρει την περίπτωση μιας κοπέλας που ενώ σπούδαζε στη Γερμανία έμεινε έγκυος από έναν Γερμανό. Η σχέση τους διακόπηκε, και η κοπέλα έκανε δεσμό με έναν Ισλανδό. Επέστρεψαν μαζί στην Ισλανδία, αποφασισμένοι να συζήσουν και να μεγαλώσουν μαζί το μωρό. Αργότερα έκαναν και ένα δικό τους παιδί και τα μεγαλώνουν μαζί. Ο Γερμανός πατέρας του πρώτου παιδιού το επισκέπτεται τακτικά και φιλοξενείται στο σπίτι του ζευγαριού, γιατί η μητέρα θεωρεί σημαντικό να διατηρήσει το παιδί την επαφή με το βιολογικό του πατέρα. Όλα αυτά χωρίς καυγάδες, χωρίς δικαστήρια, χωρίς μαλλιοτραβήγματα. Απλά και αυτονόητα. Όπως λέει η ίδια η κοπέλα, «Είναι νορμάλ για τις γυναίκες να έχουν παιδιά από διάφορους άντρες. Όλοι τους είναι οικογένεια.»

Οι ίδιοι οι Ισλανδοί αποδίδουν αυτή τη νοοτροπία στους προγόνους τους, τους Βίκινγκ, οι οποίο ναι μεν έκαναν αιμοσταγείς επιθέσεις σε άλλους λαούς, σκοτώνοντας τους άντρες και βιάζοντας τις γυναίκες, είχαν όμως τον κοινό νου να μην απαιτούν από τις γυναίκες τους να τους είναι πιστές όσο αυτοί τριγύριζαν εδώ κι εκεί με τα καράβια τους. Οι γυναίκες έκαναν παιδιά με τους σκλάβους, και οι Βίκινγκ όταν επέστρεφαν τα δέχονταν με χαρά – όσο περισσότερα παιδιά, τόσο το καλύτερο. Στους Ισλανδούς αρέσει να λένε ότι η χώρα τους είναι σε μεγάλο βαθμό παγανιστική, χωρίς το βάρος των κοινωνικών ταμπού που βαραίνουν άλλους λαούς.

Αυτή η νοοτροπία είναι που επιτρέπει σε μιαν άλλη εικοσιπεντάχρονη κοπέλα με τρία παιδιά να μην αισθάνεται καταρρακωμένη από την πρόσφατη εγκατάλειψη του συντρόφου της, αλλά να ετοιμάζεται με κέφι και αισιοδοξία να μεγαλώσει μόνη τα παιδιά της. Ένας χωρισμός μπορεί να φέρνει από μόνος του θλίψη και απογοήτευση – μπορεί και όχι, αν και τα δύο μέλη του ζευγαριού επιθυμούν να χωρίσουν. Όταν όμως φορτώνεται με το κοινωνικό στίγμα της αποτυχίας, όταν όλοι οικτίρουν το ζευγάρι, τα παιδιά, την καημένη την κοπέλα που έμεινε μόνη ή τον καημένο τον άντρα που τον πέταξαν έξω, το συναισθηματικό βάρος μπορεί να γίνει αβάσταχτο, ενώ δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος για κάτι τέτοιο. Ο χωρισμός δεν συνιστά ούτε τραγωδία ούτε αποτυχία. Καθένας μπορεί να βιώσει την εξέλιξη της προσωπικής του σχέσης με τον δικό του προσωπικό τρόπο. Μπορεί να βιώσει το χωρισμό ως καταστροφή ή ως ένα καινούριο ξεκίνημα. Το κοινωνικό πλαίσιο μπορεί και πρέπει να τον στηρίξει σε κάθε περίπτωση, όχι να στιγματίσει την απόφασή του με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

Προτεραιότητα των Ισλανδών είναι να μεγαλώνουν γερά παιδιά, φροντίζοντας την υγεία και την παιδεία τους. Τα παιδιά ανήκουν σε όλους, ανήκουν στην κοινότητα. Η ευρύτερη οικογένεια νοιάζεται για την ανατροφή τους και συμμετέχει ενεργά σε αυτήν. Για να μεγαλώσει ένα παιδί δεν είναι ανάγκη να αποτελούν ερωτικό ζευγάρι οι φυσικοί γονείς του, αλλά απλώς να έχει όλη τη στοργή, τη φροντίδα και την ασφάλεια που χρειάζεται. Αν οι γονείς χωρίσουν δεν κάνουν το παιδί διελκυστίνδα, αλλά συνεργάζονται αρμονικά στην ανατροφή του. Αν οι γονείς επιθυμούν να χωρίσουν το κάνουν χωρίς να νομίζουν ότι έτσι βλάπτουν το παιδί τους. Τα παιδιά δεν βλάπτονται από το χωρισμό, αλλά από τον τρόπο που αντιμετωπίζεται ο χωρισμός αυτός. Αν το παιδί έχει εξασφαλισμένη την κάλυψη των υλικών και συναισθηματικών αναγκών του, δεν συντρέχει κανένας λόγος να παραμένουν μαζί ως ζευγάρι δύο άνθρωποι που θα ήταν πολύ πιο ευτυχισμένοι χωριστά. Αντιθέτως, χωρίζοντας θα έχουν την ευκαιρία να ζήσουν μια πιο ικανοποιητική προσωπική ζωή και τελικά να προσφέρουν περισσότερα και στο ίδιο το παιδί τους.

Εμείς οι μεσόγειοι έχουμε πολύ δρόμο ακόμη μπροστά μας μέχρι να φτάσουμε την ελευθερία σκέψης των Βικίνγκων…


(Η εικόνα του ντράκαρ στην αρχή της ανάρτησης είναι κάπως άσχετη, αλλά μ' άρεσε. Μπορείτε να θεωρήσετε ότι συμβολίζει την τόλμη, την εξερεύνηση, το ταξίδι προς το άγνωστο...)

11 σχόλια:

drakator είπε...

Το διάβασα και μου ήρθαν ρίγοι,
Άνετα παιδιά οι Βικίγκοι!

Χωρίς πλάκα, αυτοί οι βόριοι λαοί έχουν να διδάξουν κάποια πραγματάκια.

Melikratis είπε...

Είναι κάποια χρόνια που υποστηρίζω πανω-κάτω τα ίδια. Η αλήθεια είναι πως δεν ήξερα για τους Ισλανδούς και τους Βίκινγκς. Ξέρω όμως ότι και η Μ.Βρετανία στηρίζει και χρηματοδοτεί την ανύπαντρη μητέρα, όπως ενδεχομένως να το κάνουν και άλλες χώρες της Ευρώπης.
Αλλά...τι κάνεις...
Εμείς δεν είμαστε οι Βίκινγς. Είμαστε ο "Asterix".

Ο Κύριος με τα σου είπε...

Αγαπητή αόρατη μελάνη νομίζω πως έχεις μεγάλες προσδοκίες αν πιστεύεις οτι ο τρόπος σκέψης μας θα φτάσει κάποια στιγμή τον τρόπο σκέψης των Ισλανδών. Δεν ξέρω αν παίζει ρόλο, αλλά σαν λαός δεν έχουν δεχτεί ξένες προσμίξεις, ίσως λόγω θέσεως γεωγραφικής, και είναι γεννετικά ομοιόμορφοι.Πέραν των όσων γράφεις η Ισλανδική κοινωνία είναι πολύ φιλική απέναντι στις γυναίκες, άλλωστε είναι η πρώτη χώρα που εξέλεξε γυναίκα πρόεδρο (το 1980)! Να μην αναφέρω ότι είναι πρώτοι στην Ευρώπη σε ότι αφορά την ελευθερία του τύπου, και έχουν ένα από τα καλύτερα συστήματα παιδείας. Οσο για μας ας ελπίσουμε οτι στο μακρινό μέλλον έστω, θα κατορθώσουμε να αποβάλλουμε όλα τα κακώς κείμενα των τετρακοσίων χρόνων.
Την καλησπέρα μου!

Αόρατη Μελάνη είπε...

@Δρακατώρ: Ρίγη συγκινήσεως; Ρίγη τρόμου; Μήπως σε τριγυρίζει γρίππη;-)

@Μελικράτη: Ίσως έπρεπε να βάλω "Το μεγάλο ταξίδι" του Αστερίξ στην εικονογράφηση!

@Κύριε με το μιλφέιγ και τη σοκολατίνα: τα λέμε για να γίνονται!
Σωστά όλα αυτά που λες για την Ισλανδία. Αν δεν ήταν το καταραμένο κλίμα της, θα τα μάζευα και θα την έκανα κατά κει.
Δεν ξέρω τι μπορεί να έπαιξε ρόλο. Η γενετική ομοιομορφία δεν με πείθει, θα μπορούσαν να ήταν μια φυλή ομοιόμορφων ηλιθίων. Ίσως να ήταν διάφορες συγκυρίες. Ίσως να μην έχει και σημασία. Μπορούμε απλώς να κρατήσουμε ότι έχει να μας δώσει το παράδειγμά τους.
Άλλωστε οι ισλανδοί δεν ήταν παρά μια αφορμή για να θίξω το θέμα των σχέσεων.

Melikratis είπε...

Υπάρχει ταινία "ο αστεριξ και οι βικινγκς-καλή..."
Αλλά και τον μπομπ τον σφουγκαράκη να βάλεις δεν νομίζω ότι θα συγκινηθεί κανείς...εννοώ από αυτούς που έχουν στα χέρια τους την κοινωνική πρόννοια και την "εθνική" παιδεία.

Vanessa είπε...

Μελικράτη:
Γιατί βρε,δεν είναι προοδευτική σειρά ο BOB ΣΦΟΥΓΓΓΑΡΆΚΗΣ?Δεν το ήξερες ότι είναι γκέϊ?

Αόρατη Μελάνη είπε...

Βανέσσα καλωσήρθες! Φοβήθηκα ότι είχες παρεξηγηθεί με το φούρνο του Χότζα και δεν θα ξαναρχόσουν.
Όσο για το Μπομπ, δεν έχει διαπιστωθεί τίποτε, είναι όλα φήμες.

Vanessa είπε...

Αστα αυτά τώρα...Ο Μελικρατης σαλπάρει για Χαβάη και νόμίζω ότι βρήκα το τέλειο σχέδιο διαφυγής.

k.Pavlou είπε...

Όλα είναι θέμα παιδείας. Από εκεί πρέπει να αρχίσουμε κι εμείς (οι κυβερνήσεις μάλλον).
Οι Έλληνες έχουμε πολλά ταμπού τα οποία πρέπει να σπάσουμε.
Το ποστ σου είναι εκπληκτικό (ειλικρινά).
Την καλησπέρα μου :)

Αόρατη Μελάνη είπε...

Κ. Παύλου:
Όλα ξεκινούν από την παιδεία, πράγματι. Και από παιδεία εδώ στην Ελλάδα... και πάλι καλά να λέμε. Ευτυχώς τα πράγματα εξελίσσονται.
Χαίρομαι που σου άρεσε το ποστ!

Βανέσσα, κράτα μου θέση, έρχομαι!

Αόρατη Μελάνη είπε...

Να προσθέσω ότι, πάντα σύμφωνα με το άρθρο, οι Ισλανδοί δεν πάσχουν από εθνική ματαιοδοξία, ούτε αγωνίζονται να περιχαρακώσουν την εθνική τους ταυτότητα (όπως μερικοί μερικοί). Αντίθετα, φιλοδοξούν να γίνουν πολίτες του κόσμου.

Υποθέτω βοηθά το γεγονός ότι είναι κάπως απομονωμένοι και δεν έχουν πολλούς "φυσικούς εχθρούς", αλλά σίγουρα βοηθάει και η νοοτροπία και το ανοιχτό πνεύμα.