ΔΩΣΤΕ ΤΟΥΣ ΣΧΟΙΝΙ ΝΑ ΚΡΕΜΑΣΟΥΝ ΤΗ ΜΠΟΥΓΑΔΑ!

Όταν μια φίλη μού είπε στο τηλέφωνο ότι στις ΗΠΑ οι πολίτες διεκδικούν το δικαίωμά τους να απλώνουν τη μπουγάδα, νόμισα ότι έκανε πλάκα. Διάβασα έκπληκτη το σχετικό άρθρο της Ελευθεροτυπίας, αλλ' αρνήθηκα παρόλα αυτά να το πιστέψω, κι έκανα μια σύντομη έρευνα στο διαδίκτυο (γνωστό στα ελληνικά και ως γκουγκλάρισμα).

Απίστευτο και όμως αληθινό: σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ υπάρχουν τοπικοί νόμοι που απαγορεύουν το άπλωμα ρούχων σε σχοινί, ενώ σε άλλες υπάρχουν πολλοί κανονισμοί πολυκατοικιών, ιδίως σε μεγάλα συγκροτήματα (condominium) που περιλαμβάνουν αυτήν την απαγόρευση.

Τα βασικά επιχειρήματα των μπουγαδομάχων είναι ότι τα κρεμασμένα ρούχα είναι "αντιαισθητικά", αλλά και ότι θίγουν τα χρηστά τους ήθη, δεδομένου ότι ενδέχεται να περιλαμβάνουν και εσώρουχα.

Όπως διαβάζω σε άρθρο του News-Record, ένας γερουσιαστής της πολιτείας της Βόρειας Καρολίνας κατέθεσε σχέδιο νόμου για απαγόρευση της απαγόρευσης - για να μην μπορούν οι διάφορες πόλεις και κομητείες να εφαρμόζουν τέτοιους κανονισμούς. Το επιχείρημα του ήταν ότι θα πρέπει όποιος πολίτης το επιθυμεί να έχει την δυνατότητα να χρησιμοποιεί το άπλωμα στον αέρα ως εναλλακτική λύση στο ενεργοβόρο στεγνωτήριο. Πλην όμως το σχέδιο πήγε άπατο: οι λοιποί γερουσιαστές τον πήραν στο ψιλό, άρχισαν τις εξυπνάδες για σώβρακα και η ψηφοφορία εκτροχιάστηκε σε παρωδία.

Αναρωτιέμαι αν έχει νόημα να σχολιάσει κανείς κάτι τόσο γελοίο: ίσως να μην είχε, αν δεν υπήρχαν κάποιοι άνθρωποι που βρίσκονται αντιμέτωποι με τους γελοίους αυτούς νόμους. Ευτυχώς ο κόσμος αντιδρά: οι ακτιβιστές μπουγαδολάτρες υψώνουν το λάβαρο των σεντονιών με τα μανταλάκια και διεκδικούν το δικαίωμα να απλώνουν τα ρούχα τους σε σχοινιά έξω από τα σπίτια τους.



Μην απλώνετε τα βρακιά σας, γιατί θίγετε τα χρηστά ήθη του γείτονα και προσβάλλετε την αισθητική του. Μάλιστα. Προτάσεις για νέους νόμους:

Μην φοράτε φούστες που αποκαλύπτουν περισσότερο των δύο τρίτων του συνολικού μήκους του μηρού διότι προκαλείτε σεξουαλικά τον πλησίον σας. Μην κυκλοφορείτε με μαγιό που καλύπει λιγότερο από το 20% της συνολικής επιφάνειας του σώματος, διότι προσβάλετε την δημοσίαν αιδώ. Μην κυκλοφορείτε με ασιδέρωτα ρούχα δημοσίως, διότι προσβάλετε την αισθητική των ατσαλάκωτων γειτόνων σας.

Ενός κακού, μύρια έπονται.

...ΚΑΙ ΜΙΑ ΚΟΡΝΙΖΑ ΔΩΡΟ

Εχτές κατέφθασε το βλαστάρι μου στο σπίτι κρατώντας μια μεγάλη πλαστική σακούλα. Περιείχε τις φωτογραφίες της τάξης που είχε τραβήξει προ ενός μηνός περίπου ένας φωτογράφος στον χώρο του σχολείου. Κοίταξα μέσα και είδα έκπληκτη όχι μόνο την κλασσική φωτογραφία των παιδιών με τη δασκάλα στο προαύλιο (σε μέγεθος Α4 με ωραίο φαρδύ περιθώριο), αλλά και ένα τεράστιο χάρτινο ημερολόγιο τοίχου με την φωτογραφία κολλημένη επάνω, και μια φωτογραφία της κόρης μου μέγεθος 10 επί 15, και τέσσερις φωτογραφίες μέγεθος διαβατηρίου, και μια μεγέθυνση γύρω στα 20 επί 30 σε τεράστια γυάλινη κορνίζα. Ένα χαρτάκι τοποθετημένο στην τσάντα του παιδιού μας πληροφορούσε ότι η τιμή του "πακέτου" ήταν 16 ευρώ, ότι δεν ήταν υποχρεωτικό να το κρατήσουμε, και ότι σε περίπτωση που το κρατούσαμε έπρεπε να καταβάλουμε το αντίτιμο την επόμενη κιόλας μέρα.

Μου ανέβηκε το αίμα στο κεφάλι. Αναρωτήθηκα με ποια λογική, για να έχω ένα ενθύμιο της σχολικής τάξης του παιδιού μου, πρέπει να φορτωθώ κι ένα σωρό άλλα πράγματα που κανείς δεν με ρώτησε αν θέλω, και να πληρώσω 16 ευρώ; Γιατί δεν μου δίνεται η δυνατότητα να αγοράσω μόνο μία αναμνηστική φωτογραφία της τάξης; Γιατί δίνουν το πακέτο στο παιδί να το φέρει στο σπίτι, με αποτέλεσμα να δει τις φωτογραφίες, να ενθουσιαστεί, και να μου είναι από δύσκολο έως αδύνατον να αρνηθώ να τις κρατήσω χωρίς μεγάλο συναισθηματικό κόστος; Και γιατί πρέπει να αποφασίσω μέσα σε μία μόνο μέρα;



Η περίφημη κορνίζα που θα ήθελα να φορέσω κολάρο στον φωτογράφο

Τηλεφώνησα αμέσω στο σχολείο και ζήτησα να μιλήσω με τον υπεύθυνο διοργάνωσης της φωτογράφισης. Πληροφορήθηκα ότι την οργάνωσε ο σύλλογος γονέων. Την ώρα εκείνη δεν υπήρχε κανείς στα γραφεία του συλλόγου, ευτυχώς όμως μου είχε κόψει από την προηγούμενη (και μοναδική) συνέλευση του συλλόγου να ζητήσω τα κινητά ορισμένων μελών του προεδρείου. Τηλεφώνησα λοιπόν στην αντιπρόεδρο και της εξέθεσα τα παράπονά μου.

Η κοπέλα ήταν πολύ ευγενική. Μου έδωσε δίκιο και προσπάθησε να μου εξηγήσει το σκεπτικό με το οποίο ο σύλλογος επέλεξε την λύση αυτή. Μου είπε ότι πήραν προσφορές από πολλούς φωτογράφους και αυτή ήταν η πλέον συμφέρουσα. Ότι σε άλλα σχολεία χρεώνουν ένα επιπλέον ποσό που πηγαίνει υπέρ του συλλόγου, ενώ εδώ τουλάχιστον δεν το κάνουν. Ότι τουλάχιστον έχουμε την δνατότητα να επιστρέψουμε τα πακέτα, ενώ άλλοι φωτογράφοι δεν το δέχονται. Ότι οι φωτογράφοι τους προσφέρουν, εκτός από τα πακέτα, και διάφορα δώρα, όπως βιντεοκάμερες και φωτογραφικές μηχανές, που τις βάζουν στη λαχειοφόρο αγορά των χριστουγέννων και κερδίζουν χρήματα για τον σύλλογο. Ότι στην έκτη τάξη εκτός από τις φωτογραφίες τυπώνουν κι ένα άλμπουμ που έχει μεγάλο κόστος, και οι φωτογράφοι τους κάνουν καλύτερη τιμή αν είναι πελάτες. Ότι αν πάρουν μικρότερο και άρα φτηνότερο πακέτο, χωρίς την κορνίζα και τις έξτρα φωτογραφίες, τους δίνουν λιγότερα δώρα και λιγότερες προσφορές. Ότι μια χρονιά επιχείρησαν να τον κάνουν διαφορετικά, τράβηξε τις φωτογραφίες ένας πατέρας και τις τύπωσαν μόνοι τους, έφτιαξαν μόνοι τους το άλμπουμ της έκτης και πήραν δώρα για τη λαχειοφόρο με τη γνωστή μέθοδο του πόρτα-πόρτα-ζήτα από διάφορα καταστήματα, αλλά τους ήρθε τελικά πιο ακριβά, η ποιότητα ήταν χειρότερη, τα δώρα του λαχείου πιο ευτελή, πουλήθηκαν λιγότεροι λαχνοί, και βγήκαν ζημιωμένοι. Και ότι την προθεσμία της μιας μέρας την βάζουνε για να μην το παρακάνουν στις καθυστερήσεις οι γονείς, κοντολογίς λένε μια μέρα για να είναι δύο ή τρεις, γιατί αν πούνε τρεις θα γίνουν πέντε ή έξι.

Δηλαδή, της είπα, στην ουσία μας ζητάτε να κάνουμε μια έξτρα εισφορά υπέρ του συλλόγου, και μας δίνετε πέντε φωτογραφίες και μια κορνίζα δώρο. Δες το κι έτσι, μου είπε. Κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε. Μακάρι να βρεθεί κάτι καλύτερο.

Έκλεισα το τηλέφωνο σκεφτική. Μου φαίνεται άδικο να αναγκάζεται ο κάθε γονιός να πληρώνει ντε και σώνει 16 ευρώ για τη φωτογραφία, και αν δεν τα πληρώσει να μην έχει τίποτα, ούτε καν μια απλή αναμνηστική 10 επί 15 βρε αδελφέ. Από την άλλη, αν τους δώσουν τη δυνατότητα να πάρουν την απλή αναμνηστική, πάρα πολλοί θα αρκεστούν σ' αυτήν και δεν θα πάρουν το πακέτο, και ο σύλλογος θα βγει χαμένος.

Κάπου εκεί αναρωτιέται ίσως κανείς, τι τα θέλει τα λεφτά ο σύλλογος γονέων; Η απάντηση είναι, για το σχολείο των παιδιών. Όπως πληροφορηθήκαμε οι "καινούριοι" γονείς της πρώτης τάξης στην πρώτη συνέλευση της χρονιάς, ο σύλλογος καλύπτει τις ανάγκες του σχολείου όταν δεν μπορούν να καλυφθούν με άλλον τρόπο. Αγοράζει φωτοαντιγραφικά μηχανήματα, ντουλάπες, γραφεία, διαμορφώνει αίθουσες, τοποθετεί κάγκελα, κάνει γενικώς δηλαδή έργα υποδομής, διοργανώνει εκδηλώσεις και διευκολύνει με κάθε τρόπο το έργο των διδασκόντων και τη λειτουργία του σχολείου.

Το σωστό, φυσικά, μοίαζει να είναι να μην χρεώσει κανείς τις φωτογραφίες με το ζόρι, αλλά να δώσει τη δυνατότητα στον καθένα να αγοράσει όποιες και όσες θέλει βάσει ενός τιμοκαταλόγου, αποσυνδέοντας τη φωτογράφιση από τα έσοδα του συλλόγου, και να ζητήσει ο σύλλογος μεγαλύτερη συνδρομή από τους γονείς προκειμένου να καλύψει τα έξοδά του, ή να ζητήσει έκτακτες εισφορές.

Έλα όμως που κανείς δεν βάζει το χέρι στην τσέπη όταν του πουν ότι χρειάζεται καινούριο φωτοαντιγραφικό, ενώ πολλοί το βάζουν ευχαρίστως για να αγοράσουν τα πορτρέτα των βλαστών τους! Στην αρχή της χρονιάς μάς ζητήθηκε να καταβάλουμε το ποσό των 20 ευρώ ως εισφορά για τον σύλλογο. Ο διευθυντής στην ομιλία του μας παρακάλεσε να τα πληρώσουμε, όχι όπως πέρυσι που οι περισσότεροι δεν πλήρωναν. Αν δεν πληρώνουν την κανονική συνδρομή, ένα ποσό τόσο ευτελές όσο 20 ευρώ τον χρόνο, τι θα γινόταν αν το ποσό ήταν μεγαλύτερο ή αν υπήρχαν έκτακτες εισφορές;

Το σωστό, θα μου πείτε, θα ήταν να αγόραζε το φωτοαντιγραφικό το ίδιο το σχολείο με λεφτά του κράτους, και όχι να το αγοράζουν οι γονείς. Τι θα γινόταν όμως αν το σχολείο το ζητούσε και δνε το εγκρίνανε, ή καθυστερούσε η έγκριση επί μήνες; Τι θα γινότανε αν το ζητούμενο ήταν τα κάγκελα του δευτέρου ορόφου για την ασφάλεια των παιδιών (περσινό έργο του συλλόγου) ή η διαμόρφωση της αίθουσας εκδηλώσεων; Θέλουμε να περιμένουμε το κράτος να κάνει σωστά τη δουλειά του ή θέλουμε να έχουν τα παιδιά μας ένα σωστό σχολείο;

Κι εκεί είναι τελικά η ουσία: οι ευθύνες μετακυλίονται, όποιος μπορεί να λουφάρει το κάνει, ο μόνος τρόπος να λειτουργήσει κάτι είναι με ιδιωτική πρωτοβουλία και προσωπική εργασία λίγων ανθρώπων, ο μόνος τρόπος να αποσπάσεις συμμετοχή είναι με εκβιασμό, κι αν δεν έχεις τον τρόπο να εκβιάσεις απλώς την πάτησες.

Σήκωσα τους ώμους μου και είπα στην κόρη μου, πάμε στο δωμάτιό σου να κρεμάσουμε το ημερολόγιο.

Ως του χρόνου που θα ξαναγίνει φωτογράφιση, έχω καιρό να οργανωθώ.

Πρόσκληση για δράση: αιτήσεις κατάργησης προσευχής και θρησκευτικών συμβόλων

Από δελτίο τύπου του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι, πληροφορήθηκα ότι έγινε και στην Ελλάδα αίτηση από μητέρα για κατάργηση της προσευχής και των θρησκευτικών συμβόλων στο σχολειο όπου φοιτά το παιδί της, διότι αυτά περιορίζουν την θρησκευτική του ελευθερία. Κατόπιν τούτου ήρθα σε επαφή με το ΕΠΣΕ και ενημερώθηκα για τον τρόπο με τον οποίο μπορεί καθένας να κάνει την ίδια κίνηση, με τον ελάχιστο δυνατό κόπο και αναστάτωση.

Οι αιτήσεις μπορούν να γίνουν με εξουσιοδότηση προς το ΕΠΣΕ και μπορούν να απευθύνονται στον Συνήγορο του Πολίτη. Υπάρχουν και άλλοι τρόποι κίνησης για τους οποίους μπορείτε να ενημερωθείτε απευθείας από το ΕΠΣΕ, ο παραπάνω ωστόσο είναι ο απλούστερος και ασφαλέστερος. Το ΕΠΣΕ θα σας στείλει τα σχετικά έγγραφα και θα αναλάβει να σας ενημερώνει για τις κινήσεις που θα ακολουθήσουν.

Τα προσωπικά στοιχεία των αιτούντων είναι εμπιστευτικά και δεν θα δημοσιοποιηθούν. Ο Συνήγορος του Πολίτη κινεί την υπόθεση ερχόμενος σε επαφή με το Υπουργείο Παιδείας. Ειδικά σε ό,τι αφορά την προστασία των προσωπικών στοιχείων ανηλίκων ο νόμος είναι πολύ αυστηρός. Επομένως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας ως προς αυτό.

Οι κινήσεις μπορούν να γίνουν όλες μέσω fax και δι' αλληλογραφίας, επομένως δεν χρειάζεται να αφιερώσει κανείς χρόνο σε μετακινήσεις.

Όσο περισσότερα άτομα καταθέσουν τέτοιες αιτήσεις, τόσο μεγαλύτερη πιθανότητα υπάρχει να έχουν αποτέλεσμα.

Όποιος ενδιαφέρεται να κάνει την κίνηση ας έρθει σε επαφή με το office@greekhelsinki.gr για να τον κατευθύνουν.

Από πλευράς μου θέλω να παροτρύνω όσους γονείς έχουν παιδιά σε σχολική ηλικία, κι επομένως νομιμοποιούνται να κάνουν μια τέτοια κίνηση, να ενημερωθούν και να προχωρήσουν, εφόσον το επιθυμούν. Όσο περισσότερες τέτοιες αιτήσεις δεχτεί ο Συνήγορος του Πολίτη, τόσο το καλύτερο, διότι θα μπορέσει να κινήσει συλλογικά την υπόθεση κι ενδεχομένως να την γενικεύσει σε όλα τα σχολεία.

Ένα μικρό σπρώξιμο από τον καθένα μας μπορεί να μετακινήσει βουνά.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΟΣ

Διαβάζω τα πρόσφατα δημοσιεύματα σχετικά με την απόφαση του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων να καταργηθούν οι σταυροί στις σχολικές αίθουσες της Ιταλίας, όπως λόγου χάρη το άρθρο στα χθεσινά "Νέα", το άρθρο του elawyer, και φυσικά το δελτίο τύπου του ίδιου του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.

Παρακολουθώ τις συζητήσεις και τις αντιπαραθέσεις σε blogs και σε fora, και συλλογίζομαι πόσο δύσκολο είναι να δει κανείς το προφανές: ότι η ανάρτηση θρησκευτικών συμβόλων συνιστά μεροληψία υπέρ ενός θρησκεύματος, ότι είναι μια δήλωση ισχύος, μια έμμεση επιβολή, κι επομένως περιορίζει την ελευθερία των πολιτών τόσο στην επιλογή θρησκεύματος όσο και στην εκδήλωση των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων.

Όλοι γνωρίζουμε ανθρώπους που ορκίστηκαν στο ευαγγέλιο καταθέτοντας σε δικαστήριο, χωρίς να είναι στην ουσία χριστιανοί, απλά και μόνο για να μην διακινδυνεύσουν την ενδεχόμενη δυσμένεια ενός θρήσκου δικαστή. Πόσο ελεύθεροι μπορούμε να αισθανόμαστε να δηλώσουμε ότι δεν είμαστε χριστιανοί, σε έναν τόπο όπου τα χριστιανικά σύμβολα δεσπόζουν;

Πώς θα επιλέξει ελεύθερα ένα παιδί αν θα έχει θρήσκευμα ή όχι, και αν ναι, ποιο θα είναι αυτό, όσο ο εσταυρωμένος κρέμεται σε περίοπτη θέση πάνω από την έδρα; Πόσο εύκολο νομίζουμε πως είναι να πάρει κανείς μια θέση αντίθετη με την κρατούσα αντίληψη του κοινωνικού συνόλου; Πώς είναι δυνατόν να μην συνειδητοποιεί κανείς ότι τα σύμβολα και τα τελετουργικά ενός θρησκεύματος (σταυροί, εικονίσματα, προσευχές, αγιασμοί), όταν συνδέονται με χώρους όπου προσέρχονται αναγκαστικά όλοι οι πολίτες για εκπλήρωση των υποχρεώσεων ή για διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους (βλέπε σχολεία, δικαστήρια, αστυνομία, στρατός, δημόσιες υπηρεσίες), συνιστούν επιβολή αυτού του θρησκεύματος;

Ω φυσικά, δεν απαγορεύεται να έχεις άλλο θρήσκευμα ή να μην έχεις θρήσκευμα. Ας πάει όμως κάποιος να το πει αυτό παρακαλώ στην κόρη μου, που κάνει τον σταυρό της την ώρα της πρωινής προσευχής στο προαύλιο, επειδή το κάνουν όλα τα παιδάκια, ενώ φαινομενικά κανείς δεν της το δίδαξε ούτε της το επέβαλε. Θα μπορούσε βέβαια να κάθεται μόνη της στην αίθουσα εκείνη την ώρα, ή να στέκεται δίπλα στους άλλους χωρίς να κάνει το σταυρό της. Φανταστείτε όμως σας παρακαλώ ένα εξάχρονο παιδί, στην πρώτη τάξη του δημοτικού, σε έναν κανούριο χώρο, με καινούργια πρόσωπα, με πρωτόγνωρες υποχρεώσεις, να προσπαθεί να προσαρμοστεί σε όλα αυτά, κι από πάνω να χρειάζεται να κάνει και δήλωση θρησκευτικών πεποιθήσεων - γιατί η αποχή από το χριστιανικό τελετουργικό είναι μια ιδεολογική δήλωση. Πώς είναι δυνατόν να αναγκάζουμε τα παιδιά να πάρουν μια τόσο σοβαρή ιδεολογική απόφαση και να σηκώσουν το βάρος της, είτε κάνοντας τον σταυρό τους είτε μη κάνοντάς τον;

Προς τους χριστιανούς που νιώθουν να απειλείται η πίστη τους, έχω να πω ότι θα έπρεπε να χαίρονται στην προοπτική της κατάργησης των συμβόλων στα σχολεία. Μήπως η διατήρηση των συμβόλων θα κάνει τα παιδιά να γίνουν χριστιανοί; Μάλλον το αντίθετο: θα τα διδάξει να προσποιούνται, εκτελώντας μηχανικά κάποιες κινήσεις κι επαναλαμβάνοντας κάποιες φράσεις, όπως κάνει η κόρη μου τώρα, για να ενταχθούν στο σύνολο. Η ουσία της πίστης δεν διδάσκεται μέσα από τυπικά τελετουργικά. Όσοι νοιάζονται αληθινά για την χριστιανική πίστη, θα πρέπει να θέλουν να καταργηθούν οι σταυροί από τα σχολεία, και η προσευχή, και η κατήχηση που ευφημιστικά λέγεται "μάθημα θρησκευτικών".

Κι εμείς οι ανόητοι, ενώ είμαστε όλοι πολίτες αυτού του τόπου, χωριζόμαστε σε στρατόπεδα "χριστιανών" και "λοιπών" και τσακωνόμαστε για το αν θα μείνει κρεμασμένο το σύμβολό "τους", χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι το σύμβολο αυτό είναι μια δαμόκλειος σπάθη πάνω από τα κεφάλια ΟΛΩΝ ΜΑΣ.

Ας κάνουμε όλοι μαζί τον τόπο μας έναν τόπο ελεύθερο, όπου κανείς δεν θα χρειάζεται να σταυροκοπιέται μηχανικά ούτε να ορκίζεται προσποιητά προκειμένου να ενταχθεί στο κοινωνικό σύνολο.

Έχει ιδρυθεί στο facebook ομάδα με τίτλο "Να αφαιρεθούν τα θρησκευτικά σύμβολα από σχολεία και δημόσιες υπηρεσίες". Τόσο εκεί, όσο και στο forum "Αθεϊα" έχω ανοίξει συζήτηση όπου προτείνω την συλλογή υπογραφών με αίτημα την κατάργηση των θρησκευτικών συμβόλων στους παραπάνω χώρους. Αν υπάρξει αρκετό ενδιαφέρον, μπορούμε να το ξεκινήσουμε. Ίσως να μην πετύχουμε την άμεση κατάργηση των θρησκευτικών συμβόλων, τουλάχιστον όμως θα ακουστούν οι φωνές των πολιτών που είναι υπέρ της κατάργησης.

Μια άλλη δράση που θα μπορούσε να γίνει, θα ήταν μια καταγγελία στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για το συγκεκριμένο θέμα από μέρους ενός γονέα, όπως έγινε στην Ιταλία. Σκέφτηκα να το κάνω εγώ, αλλά ανησυχώ για τις τυχόν αντιπαραθέσεις με τους παράγοντες του σχολείου, δεδομένου ότι η καταγγελία θα είναι επώνυμη και θα αφορά το συγκεκριμένο σχολείο. Αν το παιδί μου ήταν στην έκτη τάξη, δεν θα με απασχολούσε τόσο, γιατί την επόμενη χρονιά θα έφευγε από εκεί. Αλλά είναι στην πρώτη, έχουμε μπροστά μας άλλα πέντε χρόνια, και δεν ξέρω αν θα άντεχα την ενδεχόμενη δυσαρέσκεια διευθυντών και γονιών. Αν κάποιος άλλος θέλει να το ξεκινήσει, με τις ευλογίες μου.

---

EDIT 13-11-2009: Ευτυχώς ήδη γίνονται κάποιες κινήσεις.
Διαβάστε το ενδιαφέρον άρθρο του elawyer "απομάκρυνση θρησκευτικών συμβόλων από δικαστικές αίθουσες" καθώς και το γενικότερου ενδιαφέροντος ""Ανθρώπινα δικαιώματα και συντηρητικό ακροατήριο".

ΜΕ ΕΝΑ ΣΜΠΑΡΟ ΔΥΟ ΤΡΥΓΟΝΙΑ

Μια που πιάσαμε τα κοινωνικά, ας αναφέρουμε δύο ακόμη οργανώσεις που απλώνουν το χέρι τους στους ανθρώπους της διπλανής πόρτας ή του διπλανού πεζοδρομίου:

Το ΞΕΜΠΛΟΓΚΑΡΙΣΜΑ οργανώνει το καθιερωμένο πλέον χριστουγεννιάτικο παζάρι του το Σάββατο 28 Νοεμβρίου στο Cabaret Voltaire, Μαραθώνος 30 Μεταξουργείο. Τα έσοδα θα διατεθούν για να βοηθήσουν τις γυναίκες που μένουν στις φυλακές της Θήβας. Μεταξύ άλλων θα πωλούνται και αντικείμενα κατασκευασμένα από τις ίδιες τις φυλακισμένες.

Μπορείτε κι εσείς να βοηθήσετε προσφέροντας αντικείμενα προς πώληση (διακοσμητικά αντικείμενα, βιβλία, ρούχα σε καλή κατάσταση), και φυσικά να ψωνίσετε από τις 12 το μεσημέρι ως τις 8 το βράδυ, να παρακολουθήσετε παράσταση καραγκιόζη στης 5:30, να ακούσετε ινδική μουσική 8 με 12 το βράδυ, και να διασκεδάσετε στο πάρτυ που θα ακολουθήσει μετά τα μεσάνυχτα.



Και πάμε στο δεύτερο τρυγόνι μας.

Παρευρέθηκα για λίγη ώρα στη συνάντηση των μελών της ομάδας Ξεμπλογκάρισμα στις 24 του μήνα, όπου μεταξύ άλλων γνώρισα έναν από τους εθελοντές της ομάδας ΔΡΟΜΟΙ ΖΩΗΣ. Η οργάνωση αυτή συμπαραστέκεται σε παιδιά που ζουν σε συνθήκες κοινωνικής περιθωριοποίησης. Έχει την έδρα της στο Γκάζι, και αν κατάλαβα σωστά, έχει δράση παρόμοια με εκείνη του Κέντρου Συμπαράστασης Παιδιού και Οικογένειας, που βρίσκεται στο Μεταξουργείο, και για το οποίο μίλησα στην προηγούμενη ανάρτησή μου. Οι δυο οργανώσεις δρουν παράλληλα και κατά κάποιον τρόπο αλληλοσυμπληρώνονται.

Δεν είχα την ευκαιρία να γνωρίσω ακόμη από κοντά τους Δρόμους Ζωής. Πιστεύω ωστοσο ότι αξίζει να στηρίξει κανείς μια τέτοια προσπάθεια με όποιον τρόπο μπορεί.

Τρέφω ιδιαίτερη εκτίμηση για όσους ανθρώπους αναλαμβάνουν δράση για τα προβλήματα που βρίσκονται όχι στην άλλη άκρη του κόσμου, αλλά δίπλα τους. Είμαι μέλος σε αρκετές περιβαλλοντικές οργανώσεις και ομολογώ ότι δίνω με μεγαλύτερη χαρά τον οβολό μου στον Αρχέλωνα και στην ΜΟΜ παρά στην Greenpeace και στην WWF, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υποτιμώ την σημασία της δεύτερης. Όμως μου φαίνεται προτιμότερο να βοηθήσουμε τις χελώνες που είναι δίπλα μας πριν ασχοληθούμε με τις φάλαινες στην Ιαπωνία, και προσιτότερο να βοηθήσουμε τις φώκιες του Αιγαίου παρά εκείνες της Γροιλανδίας.

Καλό να σώσουμε τον κόσμο, καλύτερο όμως να σώσουμε τον γείτονα. Αν μη τι άλλο, το δεύτερο είναι στο χέρι μας, και έχει άμεσο αντίκτυπο στη ζωή μας.

ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ

Τις προάλλες επισκέφτηκα για δεύτερη φορά το Κέντρο Συμπαράστασης Παιδιού και Οικογένειας, για το οποίο είχα γράψει και παλιότερα στην ανάρτησή μου με τίτλο "παιδιά της διπλανής πόρτας".

Αυτή τη φορά είχα τη χαρά να γνωρίσω την κυρία Μυρτώ Λεμού, την ιδρύτρια του κέντρου, και να μιλήσω λίγο μαζί της. Πληροφορήθηκα ότι αυτήν την εποχή οι ανάγκες του κέντρου αφορούν κυρίως τα σχολικά είδη, όπως είναι φυσικό. Γίνεται προσπάθεια να μπορούν όλα τα παιδιά να παρακολουθούν τα μαθήματα του σχολείου, και για τούτο χρειάζονται και τον απαραίτητο εξοπλισμό, τον τόσο αυτονόητο στις μεσοαστικές οικογένειες και τόσο δυσπρόσιτο στις οικογένειες που ζουν ουσιαστικά στον δρόμο.

Πληροφορήθηκα επίσης την ύπαρξη της ιστοσελίδας του κέντρου, όπου μπορείτε να ενημερωθείτε και να έρθετε απευθείας σε επαφή με τους υπεύθυνους για να στείλετε την προσφορά ή την δωρεά σας.

Για τα παιδιά που περνούν κάθε μέρα δίπλα μας αόρατα.

ΚΙ ΑΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΘΕΟΣ;

Πολλοί έχουν την εντύπωση πως αν τεκμηριωθεί η ύπαρξη θεού η αθεΐα θα αποδειχθεί πλάνη (και οι άθεοι θα φάνε τα καπέλα τους, θα πέσουν συντετριμμένοι στα γόνατα και θα λατρέψουν τον παντοδύναμο θεό).

Πρόκειται για τεράστια παρεξήγηση. Η απόδειξη της ύπαρξης θεού είναι ακριβώς αυτό που ζητούν οι άθεοι, σε αντίθεση με τους πιστούς, που δέχονται την ύπαρξη θεού χωρίς αποδείξεις. Μιλώ βεβαίως για φυσικές αποδείξεις, για τεκμήρια επαληθεύσιμα μέσω των αισθήσεων και της λογικής. Είναι φανερό ότι οι αρχαίοι μύθοι δεν συνιστούν αποδείξεις, όπως δεν συνιστά απόδειξη και το υποκειμενικό εσωτερικό βίωμα του καθενός.

Η παρεξήγηση συνίσταται στο εξής: επικρατεί η αντίληψη, ακόμη και στους αθεϊστικούς κύκλους, ότι η αθεΐα είναι άρνηση της ύπαρξης του θεού. Αυτό ενδεχομένως να ισχύει για μια μικρή μερίδα ανθρώπων που αυτοχαρακτηρίζονται άθεοι. Η μεγάλη πλειοψηφία των σύγχρονων άθεων όμως δεν αρνούνται την ύπαρξη του θεού: αρνούνται απλώς να την δεχτούν χωρίς αποδείξεις. Υπό αυτήν την έννοια, αθεΐα είναι η άρνηση της πίστης.

Η παρεξήγηση του "αγνωστικισμού"

Η παρεξήγηση αυτή οδηγεί πάρα πολλούς ανθρώπους να δηλώσουν αγνωστικιστές και όχι άθεοι, νομίζοντας ότι αγνωστικιστής είναι αυτός που ομολογεί ότι δεν γνωρίζει αν υπάρχει θεός, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ούτε για την ύπαρξη ούτε για την ανυπαρξία του. Αν όμως το ζητούμενο για την αποδοχή της ύπαρξης θεού είναι οι αποδείξεις, τότε ήδη έχουμε εγκαταλείψει την πίστη, ήδη έχουμε απορρίψει την ομολογιακή αποδοχή της ύπαρξης θεού, ήδη έχουμε πάψει να είμαστε ένθεοι - επομένως είμαστε ήδη άθεοι. Αυτούς τους αγνωστικιστές εγώ προσωπικά τους θεωρώ άθεους, δεδομένου ότι δεν έχουν πίστη στον θεό, αλλά ζητούν κι αυτοί αποδείξεις για να δεχτούν την ύπαρξή του.

Το έχω πει και θα το ξαναπώ: αθεΐα δεν είναι η βεβαιότητα ανυπαρξίας θεού, αθεΐα είναι η απουσία πίστης.

Ο όρος αγνωστικισμός πλάστηκε από τον Τόμας Χάξλεϋ για να δηλώσει την πεποίθηση ότι ορισμένες περιοχές της γνώσης ενδεχομένως να είναι απροσπέλαστες στον ανθρώπινο νου, σε αντίθεση με τον γνωστικισμό, που τρέφει την πεποίθηση ότι η ουσιαστική γνώση προέρχεται από εσωτερικές αποκαλυπτικές εμπειρίες.

Αγνωστικιστής λοιπόν δεν είναι αυτός που περιμένει αποδείξεις για να δεχτεί την ύπαρξη θεού, αλλά αυτός που πιστεύει (ώπα! να πάλι αυτή η λέξη) ότι η ύπαρξη του θεού δεν μπορεί να γνωσθεί, ότι δεν μπορούμε ποτέ να μάθουμε αν υπάρχει θεός ή όχι. Η άποψη του αγνωστικισμού είναι ότι υπάρχουν ορισμένα θέματα που βρίσκονται έξω από την σφαίρα της ανθρώπινης γνώσης, ορισμένα θέματα που ποτέ δεν θα μπορέσουμε να γνωρίσουμε.

Αυτή η άποψη, όμως, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται πολύ πιο κοντά στον θεϊσμό παρά στην αθεΐα. Πρώτα απ’ όλα, προϋποθέτει ένα βαθμό πίστης – όχι στον θεό, αλλά σε μια αστήρικτη πεποίθηση. Δεν συντρέχει λόγος να υποθέσουμε ότι υπάρχουν κάποια αντικείμενα που δεν μπορούν να γίνουν ποτέ γνωστά. Ήδη αυτή η υπόθεση όζει επιρροή θρησκευτικής πίστης. Ακόμη όμως κι αν διατυπώσουμε μια τέτοια υπόθεση, δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για την βεβαιότητά της. Θα πρέπει να αναζητήσουμε στοιχεία να την στηρίξουν, τεκμήρια, επιχειρήματα. Δεχόμενοι ότι ισχύει η υπόθεσή μας χωρίς να έχουμε βρει τέτοια στοιχεία, στην ουσία έχουμε ήδη καταφύγει στην πίστη: αν όχι πίστη στο θεό, τουλάχιστον πίστη στο μεταφυσικό.

Όπως και ο θεϊσμός, έτσι και ο αγνωστικισμός αναγνωρίζει ότι υπάρχουν πράγματα πάνω από τον άνθρωπο, πέρα από τον άνθρωπο, πράγματα ανώτερα και απροσπέλαστα. Ο θεϊσμός δέχεται ότι μπορούμε να τα γνωρίσουμε μόνο με εσωτερικά βιώματα, ο αγνωστικισμός λέει ότι δεν μπορούμε να τα γνωρίσουμε. Αυτή η τοποθέτηση όμως, στερούμενη λογικής στήριξης, δεν απέχει πολύ από την θρησκευτικότητα. Οπωσδήποτε απέχει πολύ λιγότερο από την θρησκευτικότητα παρά από την αθεΐα.

Η παρεξήγηση του "σκληροπυρηνικού αθεϊσμού"

Η απόλυτη άρνηση της ύπαρξης θεού, από την άλλη, στην ουσία προϋποθέτει πίστη: πώς αλλιώς μπορεί να είναι κανείς απόλυτα βέβαιος για την ανυπαρξία του; Αυτό το είδος αθεΐας, κατά τη γνώμη μου, σιγοντάρει την πίστη και πολώνει τις συζητήσεις. Είναι εμφανώς αδύνατον να γνωρίζουμε με βεβαιότητα την ανυπαρξία θεού. Μπορούμε να πούμε ότι οι πιθανότητες ύπαρξής του είναι απειροελάχιστες, δεν μπορούμε όμως να πούμε ότι είναι μηδενικές. Διατυπώνοντας μια τέτοια βεβαιότητα, δεν διαφέρουμε πολύ από τους θρήσκους, που δηλώνουν βέβαιοι για την ύπαρξη θεού ενώ είναι εμφανώς αδύνατον να γνωρίζουν κάτι τέτοιο.

Πολλοί κατηγορούν τους άθεους ότι έχουν ιδρύσει μια νέα θρησκεία, την θρησκεία της αθεΐας. Στην περίπτωση των άθεων αυτού του τύπου, έχουν δίκιο: η χωρίς αποδείξεις πίστη είναι χαρακτηριστικό της θρησκείας.

Οι άνθρωποι που αρνούνται αδιαπραγμάτευτα την ύπαρξη θεού κατά κανόνα θεωρούν τους εαυτούς τους «πραγματικούς» άθεους, τους πιο γνήσιους εκπροσώπους της αθεΐας. Κατά τη γνώμη μου ισχύει ακριβώς το αντίθετο: η θέση τους απέχει παρασάγγας από αυτό που εγώ εννοώ ως αθεΐα, διότι προϋποθέτει πίστη. Η αθεΐα όπως την εννοώ εγώ προϋποθέτει σκεπτικισμό και αμφισβήτηση.

Η παρεξήγηση του θεϊσμού

Σε συζητήσεις με θεϊστές, όταν λέω ότι δεν βλέπω καμμία απόδειξη για την ύπαρξη θεού, συχνά ακούω την προτροπή να «κοιτάξω με τα μάτια της καρδιάς μου». Η πρόταση αυτή προφανώς είναι μεταφορική: η καρδιά δεν έχει μάτια. Η παρεξήγηση ξεκινά από την επίσης μεταφορική δήλωση «δεν βλέπω καμμία απόδειξη για την ύπαρξη θεού». Όταν λέω βλέπω, στην περίπτωση αυτή, εννοώ προφανώς «αντιλαμβάνομαι». Υπό την έννοια αυτή και ο θεϊστής που προτρέπει να «κοιτάξω» με τα μάτια της καρδιάς στην πραγματικότητα προτρέπει να αντιληφθώ τον κόσμο με κάποιο άλλο μέσον από αυτό που χρησιμοποιώ.

Και ποιο είναι το μέσον που χρησιμοποιώ για να αντιληφθώ τον κόσμο; Μα φυσικά ο νους, το μυαλό μου. Ποια είναι λοιπόν τα «μάτια της καρδιάς» που με προτρέπει ο θρήσκος να χρησιμοποιήσω; Θα συμφωνήσουμε, νομίζω, ότι είναι το συναίσθημα. Όπως όλοι ξέρουμε, η λέξη «καρδιά» χρησιμοποιείται στην καθομιλουμένη για να δηλώσει το συναίσθημα.

Πείτε μου όμως, αγαπητοί μου, θεϊστές και μη: σας φαίνεται εύστοχο να επιχειρήσετε να αντιληφθείτε τον κόσμο με το συναίσθημα; Το συναίσθημα είναι υπέροχο και απαραίτητο όταν πρόκειται να σχετιστούμε με τους συνανθρώπους μας. Μάλιστα στην περίπτωση αυτή θα ήταν τελείως άστοχο να επιχειρήσουμε να χρησιμοποιήσουμε την λογική. Το συναίσθημα είναι χρήσιμο επίσης όταν σχετιζόμαστε με το ευρύτερο περιβάλλον μας. Τρέφουμε αισθήματα για την οικογένειά μας, για τους φίλους μας, για τα κατοικίδιά μας, για την φύση. Αγαπάμε το παιδί μας αλλά και ένα όμορφο τοπίο και θέλουμε να τα φροντίσουμε να τα προστατέψουμε.

Προσοχή όμως: χρησιμοποιούμε το συναίσθημα για να σχετιστούμε, αλλά δεν το χρησιμοποιούμε για να αντιληφθούμε τον κόσμο. Δεν διαπιστώνουμε την ύπαρξη του ενός φίλου μας με το συναίσθημα. Την διαπιστώνουμε με τις αισθήσεις και με την λογική μας, όπως διαπιστώνουμε την ύπαρξη όλων των πραγμάτων. Από τη στιγμή που είναι υπαρκτός, τότε σχετιζόμαστε συναισθηματικά μαζί του. Η ύπαρξη του φίλου μας μπορεί να διαπιστωθεί και από άλλους ανθρώπους, ακόμη και από όσους δεν τον αγαπούν όπως εμείς. Μπορεί να τεκμηριωθεί με φωτογραφίες και άλλα φυσικά μέσα, μπορεί να επιβεβαιωθεί. Αν σχετιστούμε συναισθηματικά με ένα ανύπαρκτο πρόσωπο το οποίο μόνον εμείς αντιλαμβανόμαστε, τότε θεωρούμαστε ψυχοπαθείς και μας παρέχεται θεραπεία.

Αυτό ακριβώς, όμως, είναι που μας προτρέπουν οι θεϊστές να κάνουμε: να σχετιστούμε συναισθηματικά με ένα ον του οποίου την ύπαρξη δεν μπορούμε να διαπιστώσουμε. Μας προτρέπουν να διαπιστώσουμε την ύπαρξη του θεού με το συναίσθημα – κάτι πρακτικά αδύνατον. Το συναίσθημα δεν προορίζεται για να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο. Τη δουλειά αυτή την κάνει η λογική, με επεξεργασία των δεδομένων που της παρέχουν οι αισθήσεις μας.

Η πραγματική αθεΐα

Η διαφορά ένθεου και άθεου, επομένως, δεν είναι ότι ο πρώτος «συντάσσεται με τον θεό» ενώ ο δεύτερος «αποτάσσεται τον θεό». Τι νόημα έχει να αποταχθείς ένα πλάσμα που θεωρείς ανύπαρκτο; Η διαφορά είναι ότι ο ένθεος δέχεται την ύπαρξη θεού χωρίς αποδείξεις, επιλέγει δηλαδή την πίστη, ενώ ο άθεος δέχεται μόνον όσα μπορούν να αποδειχθούν, επιλέγει την γνώση.

Η ύπαρξη ή μη θεού, επομένως, όπως το αντιλαμβάνομαι εγώ, στην ουσία δεν σημαίνει τίποτα για την υπόθεση της αθεΐας. Το ζητούμενο από τη σκοπιά της αθεΐας δεν είναι να αποδειχθεί ότι δεν υπάρχει θεός, αλλά να προσεγγίσουμε την έννοια του θεού όπως προσεγγίζουμε κάθε άλλη έννοια, κάθε αντικείμενο προς μελέτη: με σκεπτικισμό και λογική σκέψη.

Αν υπάρχει θεός, επομένως, και η ύπαρξή του αποδειχθεί, οι σκεπτικιστές άθεοι δεν θα αλλάξουν άποψη. Δεν θα γίνουν πιστοί εν μία νυκτί. Όπως ακριβώς δεν πιστεύω ότι η γη είναι σφαιρική αλλά απλώς το δέχομαι επειδή έχει τεκμηριωθεί, έτσι ακριβώς δεν δέχομαι την ύπαρξη θεού εφόσον δεν είναι τεκμηριωμένη, και θα την δεχθώ αν τεκμηριωθεί. Δεν θα πιστέψω: θα γνωρίσω. Δεν θα αρχίσω αίφνης να κάνω τεμενάδες, να ψέλνω και να λιβανίζω: ενδεχομένως θα θαυμάσω, όπως θαυμάζω όλα τα φυσικά φαινόμενα, αλλά τίποτε παραπάνω.

Και όπως ακριβώς αν αποδειχθεί ότι η γη τελικά είναι κωνική θα το δεχτώ με βάση τα τεκμήρια χωρίς κανένα πρόβλημα, έτσι κι αν αποδειχθεί τελικά ότι ο θεός δεν υπάρχει πάλι θα το δεχτώ ασκαρδαμυκτί χωρίς αυτό να σημαίνει τίποτε για την προσωπική ζωή μου ούτε για την κοσμοθεωρία μου. Το βασικό ζητούμενο για μένα, ξαναλέω, δεν είναι να μην υπάρχει θεός. Το ίδιο μου κάνει αν υπάρχει κι αν δεν υπάρχει. Το βασικό ζητούμενο είναι να γνωρίζω τι υπάρχει και να μην καταφεύγω σε μύθους και παρηγορίες όταν αδυνατώ να γνωρίσω.

Εμείς οι άθεοι χαιρόμαστε να γνωρίζουμε κάθε όψη του κόσμου όπου ζούμε.

Αν υπάρχει θεός, θα χαρούμε πολύ να τον γνωρίσουμε.